فرستر « 1 » كه اولين سياح انگليسى است كه از طريق خشكى سفرى در سال 1784 از هندوستان به اروپا نموده از اين راه عبور كرده بود شرح جالب‌توجهى راجع بيكى از دسته‌هاى نظامى روس تعريف مىكند كه فرماندهء آنها در سال 1781 سعى نموده بود استحكاماتى در كنار شهر اشرف كه محل قصر معروف شاه عباس و حدود 25 ميلى مغرب گز واقع است برپا سازد . اما آنها چنان كه بايد و شايد ميزبان خود را نشناخته بودند ، زيراكه آقا محمد خان قاجار كه بعد پادشاه ايران شد و در آن موقع سرگرم استقرار قدرت خود در مازندران بود بىدرنگ وارد ميدان كار شد و با ابراز خوشوقتى بسيار به مناسبت كارى كه روسها شروع كرده بودند آنها را به مجلس شام دعوت كرد و ايشان را اسير ساخت و فقط به اين شرط حكم آزادى داد كه توپهاى خود را پياده و استحكامات را با خاك يكسان كنند و حتى بدولت روس براى جبران خسارت مراجعه نمود « 2 » . با اين ترتيب سومين اقدام روس براى استقرار در ناحيهء شمال شرقى ايران بىنتيجه ماند و اقدام آنها كه بيان كرده‌ام با حدت كمتر و شكيبائى بيشترى آغاز شده است و شايد سرانجام اين كار را بسا از كسانى كه فعلا حيات دارند در عمر خود خواهند ديد . دلايل تلاش روسها چيست - اينك من به ذكر دلايلى مىپردازم كه موجب تجديد تلاش طولانى روسهاست تا جاى آزاد در اين گوشه سرزمين ايران بدست آورند و اين هم از آن جهت نيست كه استرآباد بهترين و آسان‌ترين راه تهاجم را فراهم مىسازد . در نيمهء اول قرن حاضر عقايد گوناگون و گاهى مبالغه‌آميز راجع به ارزش نظامى استراباد وجود داشت . اگر از بادكوبه به هند خطى كشيده شود خواهيم ديد استراباد در مسير اين خط واقع مىشود و به همين دليل هنگامى كه پل امپراتور روسيه و ناپلئون در سال 1800 در باب نقشهء لشكركشى از طريق خشكى به هندوستان مذاكره مىنمودند اين خط براى تهاجم تعيين شده بود و يا

--> ( 1 ) - Forster ( 2 ) - كامل‌ترين شرح اين پيش‌آمد در كتاب سرجان مك‌نيل « بنام پيشرفت و وضع فعلى دولت روس در شرق » هست كه مىگويد افسران روسى را بزنجير كشيده بودند و با ضربات شلاق به كشتى آنها بردند . مقايسه شود با شرح بى . دورن در كتاب بحر خزر ( به زبان روسى ) .